امسال مسجد جامع اصفهان و گنبد قابوس در شهر گنبد کاووس در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیدند تا ایران با هفت هزار سال تمدن دارای 14 اثر جهانی شود.
هر چند سیزدهمین اثر جهانی ایران که باغ ایرانی است، نبوغ ایرانیان را در رشته باغ و محوطه سازی به نمایش گذاشته که خود شامل 9 باغ می شود.
ایران سه سال پس از تصویب کنفرانس عمومی یونسکو در تاریخ چهارشنبه، 26 فوریه سال 1975 به کنوانسیون میراث جهانی یونسکو پیوست و در سال 1979 به طور همزمان سه اثر چغازنبیل، تخت جمشید و میدان نقش جهان را در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رساند و با یک تاخیر 24 ساله چهارمین اثر ایران در سال 2003 در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسید.
بم و منظر فرهنگی آن تنها اثر جهانی ایران است که در فهرست آثار جهانی در خطر قرار دارد.
1)سازه های آبی شوشتر
سازه های آبی شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره گیری از نیروی آب به عنوان محرک آسیاب های صنعتی ساخته شده است. در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب ها، آبشارها، کانال ها و تونل های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوا باستان شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.
2) زیگورات چغازنبیل
زیگورات چغازنبیل نیایشگاهی باستانی است که در زمان عیلامی ها یعنی در حدود 1250 پیش از میلاد مسیح ساخته شده است. چغازنبیل بخش به جا مانده از شهر دوراونتش است و با آجرهای کتیبه دار به خط عیلامی به صورت یک هرم ساخته شده است. چغازنبیل در هنگام ساخت پنج طبقه به ارتفاع 52 متر بوده که امروزه از آن دو نیم طبقه با 25 متر ارتفاع باقی مانده است. روی یکی از خشت های این مجموعه جای پای کودکی وجود دارد که دیدن آن جالب است.
3) تخت جمشید
تخت جمشید مجموعه ای از کاخ ها است که ساخت آنها در سال 518 قبل از میلاد به دستور داریوش اول آغاز شد و اتمام آن 150 سال به طور انجامید. بر اساس خشت نوشته های کشف شده در تخت جمشید در ساخت این بنای باشکوه معماران، هنرمندان، استادکاران، کارگران، زنان و مردان بی شماری شرکت داشتند که علاوه بر دریافت حقوق از مزایای بیمه کارگری نیز استفاده می کردند.
4) میدان نقش جهان
بناهای تاریخی موجود در میدان نقش جهان شامل عالی قاپو، مسجد امام (شاه)، مسجد شیخ لطف الله و سردر قیصریه است. علاوه بر این بناها 200 حجره دو طبقه پیرامون میدان واقع شده که عموما جایگاه عرضه صنایع دستی اصفهان هستند. پیش از آن که شهر اصفهان به پایتخت ایران صفوی برگزیده شود در محل این میدان باغی گسترده وجود داشته است به نام «نقش جهان». این باغ همچنین محل استقرار ساختمان های دولتی و کاخ فرمانروایان تیموری و آق قویونلوها بود.
5) کلیساهای آذربایجان
کلیساهای آذربایجان عبارتند از: قره کلیسا، کلیسای سنت استپانوس، کلیسای مریم مقدس دره شام، کلیسای چوپان و کلیسای زور زور.
قره کلیسا یا کلیسای سنت تاتائوس، یکی از زیباترین و مشهورترین کلیساهای موجود در منطقه آذربایجان است. کلیسای مریم مقدس تا دوره صفویه فعال بوده و از مصالح سنگی ساخته شده است. کلیسای سنت استپانوس در 16 کیلومتری غرب جلفا قرار دارد و نام آن گرفته شده از نام استپانوس، شهید اول راه مسیحیت است. نمازخانه چوپان یا ناخیرچی دارای پلان صلیبی شکل محاط در مستطیل و یک گنبد مرکزی است. کلیسای زور زور بین سال های 1315 یا 1314 میلادی توسط «ذکریا» اسقف اعظم کلیسای تانائوس مقدس ساخته شد.